WO II – project geschiedenis 3e klassen havo

Verwoesting en genocide in de Rijn-Waal regio 

In de nacht van 17 op 18 november werden bijna 200 Nijmegenaren door de plaatselijke politie van hun bed gelicht en in het gebouw van de Gemeentelijke HBS aan de Kronenburgersingel bij een gedreven. Volgens de bezettende autoriteiten zou het gaan om lieden die in Duitsland te werk zouden worden gesteld. Waarom oude mensen en kleine kinderen naar Westerbork werden overgebracht was een raadsel, maar deed menigeen vermoeden dat onderduiken een betere oplossing was.

Hoe maak je zichtbaar dat aan een dergelijk besluit vooraf vergaderd wordt door Gelderse burgemeesters en politiecommissarissen? Wat betekent het dat bijna 200 plaatsgenoten met medewerking van het plaatselijke ambtenarenapparaat nagenoeg stilzwijgend verdwijnen uit de Nijmeegse geschiedenis? Welke dilemma’s en keuzen liggen daaraan ten grondslag? Hoe heeft dat zover kunnen komen? En welke rol speelden militaire ontwikkelingen als de verovering van de stad in 1940 en de bevrijding in 1944 in het lot van deze mensen?

Midden in de tweede lockdown is aan het Canisius College een pilot-project gestart waarbij leerlingen zicht krijgen hoe persoonlijke, lokale verhalen een vorm vinden binnen de context van een grote wereldgebeurtenis als de Tweede Wereldoorlog. Er is daarbij gebruik gemaakt van lokaal, historisch onderzoek, verricht door mensen als Jan Brauer, Anneke Nolet, Willem Oosterbaan en Leo van den Munckhof. De publicaties van de Nijmeegse geschiedenisvereniging Numaga leverden de grondslag. Zo kwam de heldhaftige rol van rabbijn Salomons in beeld tijdens de vluchtelingencrisis van 1939. Wat betekende de aanwezigheid van Duitse spionnen in het Nijmegen van april 1940 voor de voorbereiding van de grote aanval? Welk lot zou de familie Jacobs, veehandelaren in het centrum (huidige Joris Ivensplein), treffen? Wat gebeurt er met hun dochter Rose, die aan het begin van de Berg en Dalseweg zat ondergedoken en nu begraven ligt op de Joodse begraafplaats aan de Postweg? Wat maakt Louis de Wijze, voetballer bij Quick, mee tijdens de Dodenmarsen van 1945? Welk lot trof zijn nichtje, waarnaar een plein achter de Sint Stevenskerk is vernoemd? Op welke wijze wordt de Tweede Wereldoorlog in Nijmegen herdacht? En hoe voorkomen we in de 21ste eeuw dat dergelijke haat vat krijgt op een samenleving, groepen mensen uitsluit en hen een doodlopende steeg in laat lopen?  Niet de minste vragen om vorm aan te geven. Er is door de derde klassen Havo hard gewerkt.

Het eindresultaat moest zijn een ontwerp voor een museumopstelling. Stel je ontwerpt een museumzaal over dit onderwerp: hoe ziet die museumzaal eruit? Hoe verbeeld je deze lokale verhalen? Dit jaar zijn de verhalen, dilemma’s en voorwerpen vooral binnen de grenzen van het Nijmeegse gebleven. Echter, momenteel zijn we op zoek naar een partnerschool vlak over de grens vanuit de vraag: hoe zouden Nederlandse en Duitse leerlingen samen een dergelijke museumzaal inrichten? De pilot wordt vervolgd.